Um felagshyggja.net

Tilgangur heimasíðunnar www.felagshyggja.net  er að vera vettvangur rita um félagshyggju sem gefin hafa verið út á íslensku. Efninu er ætlað að endurspegla þróun umræðu um félagshyggju á íslandi og varpa ljósi á sígild viðfangsefni hennar. Kapítalisminn, auðvaldskerfið, lítur eigin lögmálum eða þróunartilhneigingum sem birtast í ólíkum myndum í ólíkum samfélögum og á mismunandi tímaskeiðum. Átök atvinnurekenda og launþega eru í grundvallaratriðum hin sömu í dag og þau voru í byrjun 20 aldar þegar umræða jafnaðarsinna hófst. Átökin um skiptingu afraksturs vinnunnar og völdin á vinnustöðunum eru hin sömu þó svo form átakanna breytist í tímanna rás.

Orðið félagshyggja er þýðing á orðinu sósíalismi. Þetta orð hefur í seinni tíð tekið við af orðunum auðsjafnaðarkenningar og jafnaðarstefna sem notuð voru á fyrri hluta 20. aldar. Undir hugtakið félagshyggja heyra þær hugmyndafræðistefnur sem eiga það sameiginlegt að boða afnám auðvaldskerfisins og uppbyggingu nýs samfélags í anda félagshyggju þar sem efnalegur jöfnuður ríkir og samfélagsleg völd launamanna eru hámörkuð. Stefnur af þessu tagi eru margvíslegar og greinir bæði á um hvers konar skipulag samfélagslegra ákvarðana tryggir best völd samfélagsþegnanna og hvaða leiðir þarf að fara til að afnema auðvaldsskipulagið. Anarkistar, þ.e. anarkó-sósíalistar stefna að sósíalisku samfélagi án ríkisvalds á meðan sósíal-demókratar og lenínistar leggja áherslu á mikilvægi ríkisvaldsins í uppbyggingu sósíalísks samfélags. Lenínistar vilja beita ofbeldi ef með þarf í sósíalískri byltingu en sósíal-demókratar leggja áherslu á að farin sé þingræðisleg leið.  Samvinnumenn stefna að samfélagi þar sem samvinnufélög neytenda og fyrirtæki í eigu starfsmanna eru ríkjandi rekstrarform hagkerfisins. Gildasósíalistar á Bretlandi leggja áherslu á hægfara leið til sósíalísks samfélags sem einkennist af því að ríkisvald auðvaldssamfélagsins hefur verið afnumið en í stað þess er byggt upp kerfi samfélagslegrar ákvarðanatöku sem grundvallast á atvinnugreinafélögum sem verkafólkið sjálft stofnar eftir að það hefur tekið yfir fyrirtækin og samvinnufélögum neytenda. Atvinnugreinafélögin grundvallast á fyrirtækjum og stofnunum sem eru í eigu starfsmanna. Þjóðþing sem kosið er til í almennum kosningum hefur síðan það hlutverk að samhæfa starfsemi fyrirtækjanna sem mynda atvinnugreinafélögin og starfsemi neytendafélaganna. Þingið hefur þannig það hlutverk að koma á jafnvægi framboðs og eftirspurnar í hagkerfinu. Þessu fyrirkomulagi er ætlað að tryggja betur virkt lýðræði en önnur kerfi félagshyggjumanna þar sem hornsteinn ákvarðanatöku er virkt lýðræði í fyrirtækjunum og samvinnufélögunum sjálfum.

Efninu sem birtist á heimsíðunni www.felagshyggja.net er ætlað að varpa ljósi á hugmyndafræði þessara fjögurra meginstefna félagshyggjunnar. Hreyfingar anarkista og syndikalista hafa löngum verið öflugar í Suður-Evrópu á meðan hreyfingar sósíal-demókrata og lenínista, sem báðar eiga rætur í marxisma, eru öflugar í Þýskalandi, Austurríki, Norðurlöndum og Rússlandi. Hreyfingar samvinnumanna og Georgista voru löngum sterkar á Bretlandi, í Bandaríkjunum og Ástralíu. Hreyfing gildasósíalista spratt úr hreyfingu fabína, þ.e. hægfara sósíalista á Bretlandi. Á íslandi voru Georgistar og samvinnumenn öflugir á fyrstu tveimur áratugum 20. aldar en síðan urðu hreyfingar sósíal-demókrata og kommúnista áberandi.    

Auk þess efnis sem ritað er á íslensku og birt verður á www.felagshyggja.net verður síðar birt efni sem íslenskt félagshyggjufólk hefur birt á erlendum tungumálum.

Undirbúningsnefnd að Samtökum félagshyggjufólks í samfélagsvísindum og þjóðfélagsrýni stendur að heimasíðunni www.felagshyggja.net. Þeir sem áhuga hafa á þátttöku í samtökunum geta skráð sig á postur@felagshyggja.net.